Ghế Chủ tịch FIFA: vì sao lá phiếu nghiêng về quyền lợi thiết thực

Mốc đầu: mỗi liên đoàn một lá phiếu

Để hiểu vì sao AFC đứng về phía Chủ tịch Gianni Infantino, cần bắt đầu từ cách FIFA bầu người đứng đầu. Tổ chức này có 211 liên đoàn thành viên, và mỗi đơn vị chỉ có một lá phiếu như nhau, bất kể bóng đá nước đó mạnh hay yếu, giàu hay nghèo.

Điều ấy tạo nên một nghịch lý. Châu Âu có giải đấu hấp dẫn nhất, những câu lạc bộ giàu nhất và đa số ngôi sao, nhưng sức nặng tiền bạc không biến thành quyền quyết định. Ở cấp châu lục, UEFA có 55 thành viên, CAF có 54 và AFC có 47, nghĩa là các nền bóng đá đang phát triển nắm trong tay một khối phiếu rất lớn.

Mốc tiếp theo: chương trình hỗ trợ thay đổi cuộc chơi

Muốn thắng cử, một ứng viên khó lòng chỉ dựa vào những cường quốc. Họ phải đưa ra điều mà các liên đoàn nhỏ thấy rõ lợi ích. Một dấu ấn lớn dưới thời Infantino là chương trình FIFA Forward, tăng nguồn lực cho các thành viên.

Trong chu kỳ 2023-2026, FIFA dành khoảng 2,25 tỷ USD cho phát triển bóng đá. Mỗi liên đoàn có thể nhận tối đa 8 triệu USD trong bốn năm, tùy dự án được duyệt, còn các liên đoàn châu lục được cấp 15 triệu USD mỗi năm. Với một câu lạc bộ lớn châu Âu, con số 8 triệu chỉ tương đương một thương vụ khiêm tốn. Nhưng ở nhiều nơi tại châu Á, châu Phi hay châu Đại Dương, đó có thể là trung tâm đào tạo trẻ, mặt sân tốt hơn, giải đấu được duy trì hay bóng đá nữ có chỗ phát triển.

Mốc thứ ba: World Cup mở rộng lên 48 đội

Bên cạnh tiền, FIFA còn mở thêm cánh cửa dự giải. World Cup 2026 tăng từ 32 lên 48 đội, châu Á có 8 suất trực tiếp cộng một suất play-off liên lục địa, còn châu Phi có 9 suất trực tiếp cộng một suất play-off.

Những nền bóng đá từng khó chạm tới sân chơi lớn nhất nay có cơ hội thật sự. Dĩ nhiên, chính sách này cũng phục vụ FIFA, vì thị trường rộng hơn, lượng khán giả đông hơn và giá trị thương mại lớn hơn.

Khu vực	Số thành viên (cấp châu lục)	Suất trực tiếp World Cup 2026
UEFA	55	Không nêu trong nguồn
CAF	54	9, kèm một suất play-off
AFC	47	8, kèm một suất play-off

Khi bất đồng không thành đối đầu

Đáng chú ý là giữa AFC và FIFA từng có những khác biệt về cách điều hành và phân chia quyền lợi. Tuy vậy, bất đồng ở một vấn đề không có nghĩa là hai bên khác nhau về chiến lược. Khi lợi ích dài hạn còn được bảo đảm, họ vẫn tìm được tiếng nói chung, giống cách các quốc gia hợp tác dù quan điểm không hoàn toàn trùng khớp.

Lý giải này cũng không loại trừ vai trò của châu Âu. Các thị trường phát triển tạo ra nguồn thu để FIFA có tiền hỗ trợ ở nơi khác. Nghệ thuật lãnh đạo, vì thế, là cân bằng quyền lợi của cả đôi bên giàu và nghèo chứ không phải chọn một phía.

Mốc cuối: sự minh bạch và bài học cho bóng đá Việt Nam

Có một điều cần tách bạch: ủng hộ chính trị là một chuyện, minh bạch trong phân bổ tiền lại là chuyện khác. Một chính sách chỉ có giá trị thật khi nguồn lực chia theo tiêu chí công bằng và hiệu quả, không phụ thuộc vào lòng trung thành với cá nhân nào.

Với bóng đá Việt Nam, bài học nằm ở khả năng biến quan hệ đối ngoại thành nguồn lực cụ thể: tiếp cận các chương trình hỗ trợ, ứng dụng VAR, đào tạo con người và mở rộng hợp tác. Quyền lực trong bóng đá, nói cho cùng, thuộc về người tập hợp được số đông bằng những lợi ích có thể nhìn thấy.

Để theo dõi các diễn biến khác trong làng bóng đá, mời bạn xem mục highlights, trang trực tiếp và tin bóng đá.

Tổng hợp từ thông tin của Tạp chí Bóng đá.